Maria Dąbrowska Przygody człowieka myślącego (Приключения мыслящего человека)

«Noce i Dnie» Maria Dąbrowska

Оцените материал и оставляйте комментарии: (1 оценок, среднее: 5,00 из 5)

Роман «Ночи и дни» составляет особую, самую яркую страницу в творчестве польской писательницы Марии Домбровской. Произведение является общепризнанным шедевром польской прозы. Большие исторические процессы, огромные социальные перемены нашли здесь отражение наряду с чертами случайными, преходящими, возникающими от сплетения минутных обстоятельств. Однако это смешение и является доказательством высокого мастерства, придавая повествованию цвет, сочность, климат реальности.
Каждой страницей романа писательница отвечает на вопрос о смысле человеческого существования.
Жизнь, по Домбровской, прекрасна. Это красота проявляется в богатой и многообразной природе, в высоких взлетах любовного чувства, обогащающего человека, в труде и во всем прекрасном, что окружает нас.

Если ссылка не работает, обязательно прочитайте Как скачать с сайта. Если это не помогло, пожалуйста, выделите неработающую ссылку и нажмите Ctrl+Enter.

Похожие материалы

«Noce i Dnie» Maria Dąbrowska (audiobook)

В закладки!Роман «Ночи и дни» составляет особую, самую яркую страницу в творчестве польской писательницы Марии Домбровской. Произведение является общепризнанным шедевром польской прозы. Большие исторические процессы, огромные социальные перемены нашли здесь отражение наряду с чертами случайными, […]

Текст книги «Большая Советская Энциклопедия (ДО)»

Автор книги: Большая Советская Энциклопедия

Энциклопедии

Текущая страница: 22 (всего у книги 38 страниц)

Домашний арест

Дома’шний аре’ст, см. Арест домашний.

Домашний наставник

Дома’шний наста’вник и домашний учитель, педагог, занимающийся воспитанием и обучением детей в семье. В царской России эти звания присваивались лицам, выдержавшим установленные испытания в университете, педагогическом институте, гимназии или уездном училище. Кроме педагогических знаний, требовались «добрые» нравственные качества, русское подданство, православное вероисповедание. Оба звания давали также право преподавать в частных пансионах и в младших классах городских училищ. Женские гимназии присваивали своим ученицам, окончившим основной курс и 8-й дополнительный класс и награждённым золотой или серебряной медалью, звание домашней наставницы, не имеющим медалей, – домашней учительницы.

Д. н. считались состоящими на службе по ведомству Министерства народного просвещения; проработавшие более 25 лет имели право на получение от государства пожизненного пособия.

Домашняя промышленность

Дома’шняя промы’шленность, производство в крестьянском хозяйстве готовых продуктов, предназначенных для личного потребления, изготовляемых из сырья, которое добывается в этом же хозяйстве. Д. п. составляет «. необходимую принадлежность натурального хозяйства. » (Ленин В. И., Полное собрание соч., 5 изд., т. 3, с. 328). Д. п. возникла в эпоху первобытнообщинного строя, у большинства народов с формированием основных отраслей производительной деятельности – земледелия и скотоводства. Развитие того или иного вида Д. п. зависело от местных условий и имеющегося сырья. Наиболее ранними и универсальными видами Д. п. были обработка шкур и выработка кожи, различные виды обработки дерева и древесной коры, изготовление войлока. Плетение в первобытную эпоху разнообразных изделий – верёвок, корзин, сетей, сосудов – из стеблей, волоса, волокна и прочего сырья послужило началом развития текстильной промышленности. Плетение из волокна дало начало прядению, а последнее – ткачеству на примитивных вертикальном и горизонтальном станках. Большое хозяйственное значение имело гончарное производство. Оно сыграло важную роль и в развитии изобразительного искусства.

Д. п. была составной частью экономики докапиталистических способов производства, особенно феодального. Соединение крестьянских домашних промыслов с патриархальным (натуральным) земледелием было типично для средневекового хозяйственного режима. Промышленности как самостоятельной формы производства ещё не было, продукция промыслов не появлялась на рынке, потреблялась самим производителем. За пределы крестьянского хозяйства изделия Д. п. поступали только в виде натурального оброка землевладельцу. В эпоху развитого феодализма Д. п. постепенно перерастала в ремесло, однако нигде не была им полностью вытеснена. Капитализм, разрушая натуральное хозяйство, разрушил и Д. п., но и в эту эпоху остатки её почти всегда сохраняются там, где есть мелкое крестьянство. В России в конце 19—начале 20 вв. Д. п. встречалась в местностях, отдалённых от крупных промышленных и торговых центров. Д. п. в первые годы после Великой Октябрьской революции входила в патриархальное крестьянское хозяйство, в процессе социалистического переустройства деревни исчезла. В современных условиях Д. п. сохраняется в отсталых и развивающихся странах – в некоторых районах Африки (особенно тропической), Цейлона, Индии, Латинской Америки и др.

В исторической литературе встречается более широкое толкование Д. п. как одной из форм ремесла, что связано с пониманием ремесла как мелкой промышленности вообще.

Лит.: Маркс К., Капитал, т. 1, Маркс К. и Энгельс Ф., Соч., т. 23, гл. 13, §8; Ленин В. И., Кустарная перепись 1894—95 года в Пермской губернии и общие вопросы «кустарной» промышленности, Полн. собр. соч., 5 изд., т. 2; его же, Развитие капитализма в России, там же, т. 3; Рыбаков В. А., Ремесло древней Руси, М., 1948; Полянский Ф. Я., Городское ремесло и мануфактура в России XVIII в., М., 1960; Хромов П. А., Экономическое развитие России. Очерки экономики России с древнейших времен до Великой Октябрьской революции, М., 1967.

Домбайская поляна

Домба’йская поля’на, межгорная котловина у подножия северного склона Главного, или Водораздельного, хребта Большого Кавказа, в истоках рр. Алибек, Аманауз и Домбай-Ульген (бассейн Теберды – притока Кубани), в Карачаево-Черкесской автономной области Ставропольского края. Расположена на высоте 1620 м на территории Тебердинского заповедника. Средняя температура января —6,8°С, июля 14,2°С. Осадков 1000—1500 мм в год. Склоны до высоты 2300 м покрыты лесом (преобладает пихта); вершины поднимаются до 4046 м высоты (Домбай-Ульген). Д. п. – район альпинизма и туризма на Западном Кавказе. Имеется посёлок городского типа Домбай.

Домбай-Ульген

Домба’й-Ульге’н, вершина западной части Главного, или Водораздельного, хребта Большого Кавказа (на границе Грузинской ССР и Карачаево-Черкесской АО), в истоках р. Теберды. Высота 4046 м. Сложена гнейсами, кристаллическими сланцами, гранитами. Покрыта вечными снегами и ледниками.

Домбаровский

Домба’ровский, посёлок городского типа, центр Домбаровского района Оренбургской области РСФСР. Ж.-д. станция (Профинтерн) в 90 км к Ю.-В. от г. Орска. 12 тыс. жителей (1970). Маслозавод.

Домбра

Домбра’ (казах. домбыра), казахский струнный щипковый музыкальный инструмент. Встречается также в Узбекистане (думбыра, думбрак), Башкирии (думбыра). Имеет большей частью грушевидный корпус с деревянной декой, длинную шейку и 2 жильные струны, настроенные в кварту, реже – в квинту. Звук Д. тихий, мягкий. Существуют 2 типа Д.: западноказахский, с более тонкой шейкой и 14—17 ладами (звук извлекается главным образом бряцанием по струнам, как на балалайке), и восточноказахский, с несколько утолщённой шейкой и 7—8 навязными ладами (звук извлекается преимущественно щипком пальцами). В 1934 Д. была реконструирована и созданы её оркестровые разновидности.

Домброва-Гурнича

Домбро’ва-Гурни’ча (Dąbrowa Górnicza), город в Польше, в Катовицком воеводстве, в пределах Домбровского угольного бассейна. 62 тыс. жителей (1970). Добыча угля; заводы металлургический, станко-строительный, проволочный, стекольный.

Домбровская Мария

Домбро’вская (Dąbrowska) Мария (6.10.1889, Руссово Калишского уезда, – 19.5.1965, Варшава), польская писательница. Родилась в семье обедневшего шляхтича. Училась в Лозаннском, Брюссельском университетах. Литературную деятельность начала в 1910-е гг. Первым сборникам рассказов, адресованным детям, свойственны воспитательно-патриотическая направленность, публицистичность. Поэтичны новеллы (сборник «Улыбка детства», 1923), посвящённые весне в природе и в жизни человека. Лучшие рассказы Д. (сборник «Люди оттуда», 1925; «Признаки жизни», 1938) отмечены поисками духовных сил, дающих радость даже в условиях нищеты и невежества, проникнуты протестом против уродующих жизнь католических догм. Крупнейшее произведение Д. – тетралогия «Ночи и дни» (1932—34) – выдающееся достижение польского критического реализма 20 в. Тетралогия проникнута идеями гуманизма, демократии, любви к родине и национального равенства; её отличают тонкость психологического анализа, богатство языка. Д. – автор исторических драм: «Гений-сирота» (1939, опубл. 1957), «Станислав и Богумил» (1945, опубл. 1947). Сборник «Утренняя звезда» (1955) включает рассказы о борьбе против гитлеровских оккупантов и становлении новой жизни в Народной Польше. Д. известна как публицист, автор работ о кооперативном движении, переводчик, литературный критик (статьи о Б. Прусе, Л. Н. Толстом, Н. В. Гоголе, Дж. Конраде). Лауреат Государственной премии ПНР (1955).

Соч.: Pisma wybrane, t. 1—3, Warsz., 1956; Pisma rozproszone, t. 1—2, Kraków, 1964; Przygody człowieka myślącego, Warsz., 1970; в рус. пер. – Рассказы, М., 1957; Ночи и дни, т. 1—2, М., 1964.

Лит.: Станюкович Я., Мария Домбровская, в кн.: История польской литературы, т. 2, М., 1969; Pięcdziesiąt lat twórczości М. Dąbrowskiej (Referaty i materiały sesji naukowey), Warsz., 1963; Kijowski A., Maria Dąbrowska, Warsz., 1964; Drewnowski Т., «Noce i dnie» Marii Dąbrowskiej, 2 wyd., Warsz., 1966.

Домбровская Юлия Фоминична

Домбро’вская Юлия Фоминична [р. 29.11(11.12).1891, Елец], советский педиатр, академик АМН СССР (1953). Окончила Петербургский женский медицинский институт (1913). С 1936 профессор и с 1951 заведующий кафедрой детских болезней 1-го Московского медицинского института им. И. М. Сеченова. Основные труды посвящены изучению клиники и лечения пневмоний, инфекционно-аллергических заболеваний и функциональных расстройств у детей, роли витаминов в физиологии и патологии ребёнка. Создала школу педиатров. Председатель президиумов Всесоюзного и Московского обществ педиатров. Почётный член Болгарского общества педиатров и Чехословакского медицинского общества им. Я. Пуркине. Ленинская премия (1970). Награждена 3 орденами Ленина, орденом Трудового Красного Знамени и медалями.

Соч.: Пропедевтика детских болезней, М., 1953 (совм. с В. И. Молчановым и Д. Д. Лебедевым); Заболевание органон дыхания у детей, М., 1957.

Домбровский угольный бассейн

Домбро’вский у’гольный бассе’йн, северо-восточная часть Верхнесилезского каменноугольного бассейна в Польше.

Домбровский Ян Генрик

Домбро’вский (Dąbrowski) Ян Генрик (2 или 29.8.1755, Пежховец, – 6.6.1818, Винногура), польский генерал, создатель польских легионов. В 1770—1792 служил в саксонской, а с 1792 – в польской армиях. Активный участник Польского восстания 1794, отличился при обороне Варшавы, умело действовал против прусских войск в Великой Польше. После 3-го раздела Польши (1795) эмигрировал во Францию, стремясь достигнуть с её помощью восстановления независимости Польши. В 1797 сформировал польские легионы в Италии, командуя которыми участвовал в войнах Франции против коалиции европейских держав в Италии. В 1806 возглавил восстание в западных областях Польши, отличился при взятии Данцига (Гданьск) и при Фридланде. В 1812, командуя польской дивизией, участвовал в походе Наполеона на Россию, действовал в районе Бобруйска, прикрывал отступление наполеоновской армии при Березине. Участник кампании 1813 в Германии. В 1814 вернулся в Польшу. После создания Королевства Польского в составе России (1815) был членом Польского военного комитета, участвовал в организации польской армии. Получил чин генерала от кавалерии (1815). С 1816 в отставке. Отличался большой храбростью и организаторским талантом, пользовался популярностью в войсках. Патриотическая песнь легионов Д. «Jeszcze Polska nie zginęla» («Ещё Польша не погибла») позднее стала польским государственным гимном.

Лит.: General Jan Henryk Dąbrowski. (1755—1818), Poznań, 1970.

Домбровский Ярослав

Домбро’вский (Dąbrowski) Ярослав (13.11.1836, Житомир, – 23.5.1871, Париж), польский революционер, один из военных деятелей Парижской Коммуны 1871. С 1855 служил в царской армии, в 1859—1861 учился в Академии Генштаба (Петербург). Совместно с З. Сераковским руководил революционным офицерским кружком в Петербурге, сыгравшим большую роль в подготовке Польского восстания 1863—64. Направленный для службы в Царство Польское, вошёл в состав руководящего повстанческого центра и возглавил левое крыло повстанческой организации (партии «красных»), был одним из руководителей военно-революционной организации – Комитета русских офицеров в Польше. Разработал план восстания, основанный на совместных действиях польских и русских революционеров. 2(14) августа 1862 был арестован. Находясь в варшавской цитадели, сумел оказывать содействие Польскому восстанию 1863—64, разработав новый стратегический план действий. Осуждённый на 15 лет каторги, в декабре 1864 бежал из пересыльной тюрьмы в Москве и при содействии русских революционеров выехал во Францию. Стал одним из руководителей польской демократической эмиграции. Участвовал в Парижской Коммуне сначала как командир ответственных участков фронта, а затем как главнокомандующий всеми вооружёнными силами. Талант и личная храбрость сделали Д. – генерала Коммуны – одним из популярнейших её вождей. Погиб в бою с версальцами.

Лит.: Дьяков В. А., Ярослав Домбровский, М., 1969.

Домен

Доме’н (франц. domaine, от лат. dominium – владение), 1) Д. королевский, наследственные земельные владения короля в странах Западной и Центральной Европы в средние века. Включал вотчины, крепости, города, леса и пастбища, разбросанные в разных районах страны. Служил фондом земельных пожалований прямым вассалам короля, а также главным источником средств для содержания короля и королевского двора. Расширение королевских Д. за счёт присоединения владений крупных феодалов явилось одним из средств укрепления королевской власти и ликвидации феодальной раздробленности. Герцоги, графы и др. крупные феодалы также имели свои Д. 2) Д. сеньориальный, часть вотчины (поместья), на которой феодал вёл самостоятельное (домениальное) хозяйство, используя труд феодально-зависимых крестьян-держателей или безземельных работников. Включал пахотные земли (располагавшиеся, как правило, чересполосно с крестьянскими), угодья, сады, постройки, живой и мёртвый инвентарь.

Доменикино

Доменики’но (Domenichino; собственно Доменико Цампьери, Domenico Zampieri) (21.10.1581, Болонья, – 6.4.1641, Неаполь), итальянский живописец-академист, представитель болонской школы. Учился в Болонье у Л. Карраччи. С 1602 работал главным образом в Риме, где сотрудничал с Аннибале Карраччи. Работам Д. (фрески в церквах Сан-Луиджи деи Франчези, 1616—17, и Сант-Андреа делла Валле, 1624—28, в Риме; картины – «Последнее причастие св. Иеронима», 1614, Ватиканская пинакотека; «Охота Дианы», 1617—18) свойственны упорядоченная композиция, чёткий идеализированный рисунок, пёстрый локальный колорит.

Доменикино. «Охота Дианы». 1617—18. Галерея Боргезе. Рим.

Доменико Венециано

Доме’нико Венециа’но (Domenico Veneziano) (р. до 1410, Венеция, – похоронен 15.5.1461, Флоренция), итальянский живописец. Примерно с 1439 работал во Флоренции. Вначале испытал влияние позднеготической живописи, позже стал представителем флорентийского искусства Раннего Возрождения. В «Алтаре св. Лучии» (около 1445—48, Галерея Уффици, Флоренция) показал себя мастером перспективы и пластичного построения фигур. В отличие от др. художников Флоренции, Д. В. питал активный интерес к колористическим задачам, используя цвет для выражения эмоциональных оттенков; серебристый тон в картинах Д. В. («Благовещение», Музей Фицуильяма, Кембридж) объединяет цветовую гамму, создаёт ощущение света и воздуха. Достижения Д. В. были развиты его учеником Пьеро делла Франческа.

Лит.: Вodmer Н., Domenico Veneziano, Z., 1950.

Доменико Венециано. «Мученичество св. Лучии». Фрагмент пределлы «Алтаря св. Лучии». Около 1445—48. Картинная галерея. Берлин-Далем.

В школе этого не расскажут:  20. Baby Triplets. Bring, bring

Доменная печь

До’менная печь, см. в ст. Доменное производство.

Доменное производство

До’менное произво’дство, производство чугуна восстановительной плавкой железных руд или окускованных железорудных концентратов в доменных печах. Д. п. – отрасль чёрной металлургии.

Историческая справка. Чугун был известен за 4—6 вв. до н. э. Д. п. возникло в результате развития сыродутного процесса – «прямого» получения железа в твёрдом состоянии непосредственно из железной руды путём восстановления её в низких горнах или шахтных печах (домницах) с помощью древесного угля. Первые доменные печи в Европе появились в середине 14 в., а в России – около 1630, вблизи Тулы и Каширы. На Урале первый чугун получен в 1701, а в середине 18 в. благодаря развитию уральской металлургии Россия вышла на 1-е место в мире, которое удерживала до начала 19 в. До середины 18 в. единственное топливо в Д. п. – древесный уголь. В 1735 А. Дерби применил в доменной плавке каменно-угольный кокс.

Основные этапы развития Д. п.: применение паровой воздуходувной машины (И. И. Ползунов, 1766), нагрев дутья (Дж. Нилсон, 1829), изобретение кирпичного воздухонагревателя регенеративного типа (Э. Каупер, 1857). В 1913 в России было выплавлено 4,2 млн. т чугуна и она занимала 5-е место в мире. В 1940 в СССР было выплавлено 15 млн. т чугуна (3-е место в мире), а с 1947 Советский Союз уступал только США. В 1970 СССР вышел на 1-е место в мире. Выплавка чугуна в СССР в 1971 составила 89,3 млн. т. Большую роль в развитии Д. п. в СССР сыграли М. А. Павлов, М. К. Курако, И. П. Бардин. Д. п. в СССР характеризуется применением высокомеханизированных и автоматизированных агрегатов и передовой технологии.

Исходными материалами (шихтой) в Д. п. являются: железная руда, марганцевая руда, агломерат, окатыши, а также горючее и флюсы. Широкое применение в шихте доменных печей СССР получил офлюсованный агломерат (свыше 90%), который содержит 50—60% Fe при основности 1,1—1,3; расширяется применение офлюсованных окатышей. Важнейшие свойства железосодержащих шихтовых материалов, определяющие технико-экономические показатели доменной плавки: содержание железа, состав пустой породы, количество вредных примесей, а также гранулометрический состав, прочность и восстановимость. Основным горючим в Д. п. служит каменноугольный кокс. Получает распространение плавка с заменой части кокса газообразным, жидким или твёрдым топливом, вдуваемым в горн доменной печи. В качестве флюсов используется известняк, иногда доломит.

Основные виды чугуна, выплавляемого в доменных печах: передельный чугун, используемый для производства стали в сталеплавильных агрегатах; литейный, идущий для чугунных отливок; специальные чугуны. Побочные продукты Д. п.: доменный газ [теплота сгорания 3,6—4,6 Мдж/м 3 (850—1100 ккал/м 3 )] после очистки от пыли используется для нагрева дутья в воздухонагревателях, а также в заводских котельных установках, коксохимических, агломерационных и некоторых др. цехах; доменный шлак находит применение главным образом в промышленности строительных материалов; колошниковая пыль, выносимая из печи и улавливаемая системой газоочистки, содержащая 30—50% Fe, возвращается в шихту доменных печей после её предварительного окускования (главным образом путём агломерации).

Доменный цех (рис. 1) завода с полным металлургическим циклом имеет, как правило, не менее 3 доменных печей с воздухонагревателями и системой газоочистки. Запас шихты (кокса на 6—12 ч, агломерата или руды, а также флюсов на 1—2 суток работы печей) хранится в бункерах эстакады (общей для всех доменных печей). На многих металлургических заводах в состав доменного цеха входит так называемый рудный двор, где хранится основной запас железных руд, укладываемых в штабеля рудными перегружателями. Формирование штабеля и забор из него материалов производятся с учётом усреднения руд. В доменном цехе имеются также машины для разливки чугуна.

Доменная печь (рис. 2) представляет собой шахтную печь круглого сечения; футерована огнеупорной кладкой (верхняя часть шамотным кирпичом, нижняя – преимущественно углеродистыми блоками). Для предотвращения разгара кладки и защиты кожуха печи от высоких температур используют холодильники, в которых циркулирует вода. Кожух печи и колошниковое устройство поддерживаются колоннами, установленными на фундаменте.

Шихта подаётся на колошник печи скипами, реже ленточными конвейерами. Скипы разгружаются в печь через приёмную воронку и засыпной аппарат, установленный на колошнике. Воздух (дутьё) от воздуходувных машин подаётся в печь через воздухонагреватели (в которых нагревается до 1000—1200°С) и фурменные приборы, установленные по окружности горна. Через фурмы вводится также дополнительное топливо (природный газ, мазут или угольная пыль).

Продукты плавки выпускаются в чугуновозные и шлаковые ковши через лётки, расположенные в нижней части горна. Образующийся в печи колошниковый газ отводится через газоотводы, расположенные в куполе печи (рис. 3).

Расстояние между осью чугунной лётки и нижней кромкой большого загрузочного конуса в опущенном состоянии называется полезной высотой доменной печи, а соответствующий объём – полезным объёмом доменной печи. Мощные доменные печи в СССР имеют полезный объём 2000—3000 м 3 и являются одними из крупнейших в мире. Директивы по 9-му пятилетнему плану предусматривают строительство доменных печей объёмом 5000 м 3 .

Основные химические процессы в доменной печи – горение топлива и восстановление Fe, Si, Mn и др. элементов. Часть кокса расходуется на процессы восстановления, но основное количество опускается в горн и сгорает вместе с вдуваемым топливом у фурм. Газы с t 1600—2300°С, содержащие 35—45% CO, 1—12% H2 и 45—65% N2, поднимаясь по печи, нагревают опускающуюся шихту, при этом CO и H2 частично окисляются до CO2 и H2O. Газы, выходящие из печи, имеют t 150—300°С.

Горение у фурм. У фурм доменной печи возникают очаги горения, называемые окислительными зонами, в которых вихревое движение газов приводит к циркуляции кусков кокса. Горение кокса развивается на поверхности контакта твёрдой и газообразной фаз. При этом кислород соединяется с углеродом в сложные комплексы СхОу, которые затем распадаются. В упрощённом виде суммарный процесс горения углерода твёрдого топлива у фурм сводится к экзотермической реакции 2C + O2 = 2CO. При вдувании природного газа или мазута, в которых главной составляющей являются углеводороды (например, метан), протекает реакция с выделением CO и H2; при этом поглощается значительная часть тепла, выделяемого при сжигании С, а следовательно, понижается температура горения у фурм. Во избежание этого необходимо повышать температуру дутья и обогащать его кислородом. Положительное влияние вдувания углеводородных топлив – в повышении концентрации водорода в газе и улучшении благодаря этому его восстановительной способности.

Восстановление железа и др. элементов. В доменной печи Cu, As, Р, подобно Fe, восстанавливаясь, почти полностью переходят в чугун. Полностью восстанавливается и Zn, который затем возгоняется, переходит в газы и отлагается в порах кладки, вызывая её разрушение. Те элементы, которые образуют более прочные соединения с кислородом, чем Fe, восстанавливаются частично или совсем не восстанавливаются: V восстанавливается на 75—90%, Mn на 40—75%, Si и Ti в небольших количествах, Al, Mg и Ca не восстанавливаются.

Восстановление поступающих в доменную печь окислов Fe2O3 и Fe3O4 происходит путём последовательного отщепления кислорода по реакциям:

Закись железа FeO восстанавливается до Fe газами (косвенное восстановление) и углеродом (прямое восстановление).

Высшие окислы марганца MnO2, Mn2O3 и Mn3O4 восстанавливаются газами с выделением тепла. В дальнейшем MnO восстанавливается до Mn только углеродом с затратой тепла примерно в 2 раза большей, чем при восстановлении Fe. Si также восстанавливается только С при высоких температурах по эндотермической реакции:

SiO2 + 2C + Fe = FeSi + 2CO.

Степень восстановления Si и Mn зависит в основном от расхода кокса; на каждый процент повышения содержания Si в чугуне расход кокса увеличивается на 5—7%, что увеличивает количество горячих газов в печи, вызывая перегрев шахты. Обогащение дутья кислородом, обеспечивая высокий нагрев горна, уменьшает количество образующихся газов, а следовательно, и температуру в шахте печи.

Сера в доменном процессе. S вносится в доменную печь в основном коксом и переходит в газы в виде паров (SO2, H2S и др.), но большая часть остаётся в шихте (в виде FeS и CaS); при этом FeS растворяется в чугуне. Для удаления S из чугуна необходимо перевести её в соединения, нерастворимые в чугуне, например в CaS:

FeS + CaO = CaS + FeO.

Это достигается образованием в доменной печи жидкоподвижных шлаков с повышенным содержанием СаО. Восстановительная среда благоприятно влияет на этот процесс, т.к. снижает содержание FeO в шлаке. Степень обессеривания достаточно высока, и только в некоторых случаях чугун дополнительно обессеривается вне доменной печи различными реагентами.

Образование чугуна и шлака. Восстановленное в доменной печи Fe частично науглероживается в твёрдом, а затем в жидком состояниях. Содержание C в чугуне зависит от температуры чугуна и его состава. Шлак состоит из невосстановившихся окислов SiO2, AI2O3 и СаО (90—95%), MgO (2—10%), FeO (0,1—0,4%), MnO (0,3—3%), а также 1,5—2,5% S (главным образом в виде CaS). Для характеристики шлаков пользуются обычно показателем основности CaO/SiO2 или (СаО + MgO)/SiO2. Основность CaO/SiO2 для разных условий плавки колеблется в пределах 0,95—1,35%. При выплавке чугуна на коксе с повышенным содержанием S (донецкий кокс) работают на шлаках с верхним пределом основности и стремятся обеспечить содержание MgO в шлаке 6—8% и более, улучшая его жидкоподвижность.

Работа доменной печи начинается с её задувки. При этом горн и заплечики загружаются коксом, а шахта – так называемой задувочной шихтой. В полностью загруженную печь подаётся нагретое дутьё (уменьшенное количество), кокс воспламеняется, и начинается опускание материалов. Первый выпуск чугуна и шлака производится через 12—24 ч, после чего количество дутья и рудная нагрузка (отношение массы руды к массе кокса в подаче) постепенно увеличиваются, и через несколько дней после задувки доменная печь достигает нормальной производительности.

Непрерывная работа (кампания) доменной печи от задувки до выдувки (остановки на капитальный ремонт) продолжается 5—6, а в некоторых случаях 8—10 лет и более, в течение которых печь 1—2 раза останавливается на так называемый средний ремонт для замены изношенной кладки шахты. Выплавка чугуна на мощных печах за одну кампанию достигает 5—8 млн. т чугуна и более.

Управление работой (ходом) доменной печи заключается в регулировании (в соответствии с качеством сырых материалов и видом выплавляемого чугуна) состава шихты, количества, температуры и влажности дутья, а также величины подачи или последовательности загрузки отдельных компонентов шихты и уровня засыпи. Ход доменной печи контролируется измерительными приборами, регистрирующими основные параметры загрузки, дутья, колошникового газа, температуру кладки печи на разных горизонтах.

Получили распространение плавка с вдуванием дополнительных видов топлива, обогащением дутья кислородом и работа с повышенным давлением колошниковых газов. При повышении давления на колошнике уменьшается перепад давлений между низом и верхом доменной печи; это обусловливает более ровный сход шихты, улучшает восстановительную работу газов, уменьшает вынос пыли.

Д. п. характеризуется высокой степенью автоматизации. На современной доменной печи автоматически осуществляются все операции шихтоподачи: набор компонентов шихты с отсевом мелочи, взвешивание, транспортировка на колошник и загрузка в печь по заданной программе. Автоматически поддерживаются оптимальный уровень засыпи и распределение шихтовых материалов на колошнике, давление колошникового газа, расход воды на охлаждение, температура и влажность дутья, а также содержание в нём кислорода и расход природного газа. Автоматизировано переключение воздухонагревателей и управление режимом их нагрева. Автоматические анализаторы обеспечивают непрерывную регистрацию состава колошникового газа и дутья. Внедряются системы автоматического регулирования подачи дутья и природного газа как по общему расходу, так и по отдельным фурмам.

Новые доменные печи оснащаются системами централизованного контроля и управления, которые обеспечивают усреднение показателей приборов и подсчёт комплексных показателей работы печи. Ведутся работы по комплексной автоматизации Д. п., в том числе управления тепловым режимом доменной печи с помощью ЭВМ.

Показатели работы доменной печи зависят главным образом от качества сырых материалов и степени подготовки их к плавке. Основные показатели: суточная производительность доменной печи в т и расход кокса на 1 т чугуна. В СССР производительность доменных печей иногда характеризуется коэффициентом использования полезного объёма (кипо), т. е. отношением полезного объёма в м 3 к суточной выплавке передельного чугуна в т. Производительность доменной печи объёмом 3000 м 3 – 7000 т чугуна в сутки. В 1970 средний кипо составил 0,597 (в некоторых случаях 0,43—0,45). Расход кокса на единицу выплавляемого чугуна имеет большое экономическое значение вследствие высокой стоимости кокса. Применение дополнительного топлива позволяет уменьшить расход кокса на 8—20% и снизить благодаря этому себестоимость чугуна. В СССР при выплавке передельного чугуна из хорошо подготовленной богатой железом шихты расход кокса 550—600 кг/т, а на некоторых заводах – не более 450—500 кг/т.

Совершенствование Д. п. направлено на улучшение подготовки сырых материалов к плавке, увеличение мощности (объёма) доменных печей, внедрение прогрессивной технологии, автоматического управления ходом доменной печи.

Лит.: Сборник трудов по теории доменной плавки, сост. М. А. Павлов, т. 1, М., 1957; Леонидов Н. К., Усовершенствование конструкций доменных печей, М., 1961; Доменный процесс по новейшим исследованиям. [Сб. ст.]. К 100-летию со дня рождения акад. М. А. Павлова, М., 1963; Доменное производство. Справочник, под ред. И. П. Бардина, т. 1—2, М., 1963; Готлиб А. Д., Доменный процесс, 2 изд., М., 1966.

В. Г. Воскобойников, А. Г. Михалевич.

Рис. 2. Доменная печь: 1 – защитные сегменты колошника; 2 – большой конус; 3 – приёмная воронка; 4 – малый конус; 5 – распределитель шихты; 6 – воронка большого конуса; 7 – наклонный мост; 8 – скип; 9 – воздушная фурма; 10 – чугунная лётка; 11 – шлаковая лётка.

Рис. 1. Современный доменный цех: 1 – доменная печь; 2 – чугунная лётка; 3 – чугуновозы; 4 – газоотводы; 5 – литейные дворы; 6 – воздухонагреватели; 7 – дымовая труба; 8 – воздухопроводы холодного и горячего дутья; 9 – пункт управления; 10 – пылеуловитель; 11 – аппараты тонкой газоочистки; 12 – скиповой подъёмник; 13 – бункерная эстакада; 14 – газопроводы грязного и чистого газа; 15 – лифт; 16 – агломерационная фабрика.

Pokolenia literatury współczesnej: periodyzacja, przedstawiciele, osobliwości tematyki i problematyki utworów

Literatura polska w okresie II wojny światowej[edytuj]

Literatura polska w okresie II wojny światowej — epoka w historii literatury polskiej przypadająca na lata okupacji niemieckiej oraz okupacji sowieckiej, kiedy zarówno twórczość polskich pisarzy jak i życie artystyczno-literackie zostały dramatycznie zagrożone. Wszelka legalna działalność wydawnicza bądź twórcza została zaprzepaszczona; instytucje związane z literaturą, wydawnictwa, stowarzyszenia, szkoły średnie i wyższe zmuszono do zaprzestania działalności. Środowisko pisarzy zostało więc chaotycznie rozproszone: część znalazła się w obozach koncentracyjnych, łagrach, gettach, została deportowana w inny rejon kraju, niektórzy wyemigrowali (Tuwim, Wierzyński). Wielu wstąpiło w szeregi wojska polskiego poza granicami kraju, wielu zostało zamordowanych lub zginęło w walce.

В школе этого не расскажут:  Еда. Упражнение

Ci, którzy pozostali w kraju zajęli się organizowaniem życia literackiego w konspiracji: były to np. zebrania lub wieczory poezji — spotkania literatów w mieszkaniach w celu dyskutowania i lektury poezji, publikacji. Miasta, w których takie spotkania odbywały się najczęściej to Warszawa, Kraków i Lwów. Pisarze uczestniczyli także w współtworzeniu podziemnej prasy i wydawnictw (około 200 z 1500 polskich podziemnych publikacji dotyczy literatury). Duża część pisarzy i poetów walczyła w polskiej armii na obczyźnie, bądź była związana z podziemnym ruchem oporu wojskowym lub cywilnym w kraju.

Twórczość i działalność literacka[edytuj | edytuj kod]

Bardzo wielu poetów rozpoczęło konspiracyjne wydawanie tomików swoich wierszy. Były drukowane anonimowo lub pod pseudonimami literackimi najczęściej w nakładzie kilkunastu lub kilkudziesięciu egzemplarzy. Wydawnictwa obejmujące większą liczbę autorów jak np. antologie poezji, podręczniki, gazety itp. sięgały liczby kilku tysięcy egzemplarzy, np. nakład antologii pt. Słowo prawdziwe. Powstawała poezja okolicznościowa, skierowana do społeczeństwa i dotycząca ówczesnych wydarzeń. Dużego znaczenia nabrała pieśń, esej,nowela, a także satyra jako element psychologicznej samoobrony. Istotne dzieła, które krążyły wtedy w maszynopisach. Twórczość powstająca pod katastroficznym wrażeniem wojny i okupacji do dziś jest uważana za świadectwo tamtych lat.

Poezja w okupowanym kraju[edytuj | edytuj kod]

W warunkach okupacji debiutowało całe pokolenie młodych poetów, angażujących się w walkę narodu przetrwanie oraz chroniących wartości narodowe przed grozą rzeczywistości. Pokolenie to nazwane zostało po wojnie pokoleniem Kolumbów. Najwybitniejszym przedstawicielem tego pokolenia był Krzysztof Kamil Baczyński, który poległ śmiercią żołnierza w powstaniu warszawskim. Do tego pokolenia należeli też Tadeusz Gajcy, Andrzej Trzebiński, Roman Bratny, Wacław Bojarski, Witold Zalewski i wielu innych. W warunkach okupacji tworzyli też debiutujący przed wojną Mieczysław Jastrun, Czesław Miłosz oraz Jerzy Zagórski. Na terenie okupowanym przez ZSRR wybitnym talentem błysnęli m.in. więzień łagrów Zdzisław Broncel oraz komunizujący poeci Lucjan Szenwald i Adam Ważyk.

W gettach, niemieckich obozach jenieckich, więzieniach lub obozach koncentracyjnych tworzono poezję okolicznościową (m.in. Tadeusz Borowski, Grzegorz Timofiejew). Tomik wierszy powstałych w obozach śmierci to np. Szopka w Dachau. Poezja obozowa miała na celu podniesienie na duchu więźniów, mobilizację moralną, psychologiczną walkę o godność i przede wszystkim protest przeciwko zbrodniom ludobójstwa.

Poezja pisana bezpośrednio pod wrażeniem powstania warszawskiego to wiersze przede wszystkim Zbigniewa Jasińskiego, ale także Józefa Szczepańskiego, Józefy Radzymińskiej, Mieczysława Ubysza, Stanisława Marczaka-Oborskiego. W tamtym czasie powstało także dużo piosenek (Pałacyk Michla, Marsz Mokotowa, Warszawskie dzieci i inne).

Proza w okupowanym kraju[edytuj | edytuj kod]

Prozę polską w okupowanym kraju reprezentowali tacy twórcy jak Jerzy Andrzejewski (autor nowel wojennych), Zofia Kossak-Szczucka (W piekle, Golgota), Kazimierz Wyka (Listy do Jana Bugaja), Maria Kann (Na oczach świata), Kazimierz Brandys, Stanisław Dygat,Antoni Gołubiew i Zofia Nałkowska. Wielu pisarzy napisało pamiętniki lub prace wspomnieniowe dotyczące przeżyć wojennych (m.in. Karol Irzykowski, Zofia Nałkowska, Karol Koniński, Leopold Buczkowski, Miron Białoszewski, Maria Dąbrowska, Maria Rodziewiczówna,Eugeniusz Szermentowski). Wielką popularnością cieszyła się książka Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego — wydany konspiracyjnie obraz czynu żołnierskiego Armii Krajowej i Szarych Szeregów.

Literatura polska na Zachodzie[edytuj | edytuj kod]

Poza granicami kraju również powstawała polska literatura podtrzymująca ducha narodu. Najbardziej znani twórcy emigracyjni tego okresu to m.in.: Julian Tuwim (autor Kwiatów polskich), Kazimierz Wierzyński, Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Prozę polską na emigracji reprezentowali m.in.: Michał Choromański, Witold Gombrowicz, Maria Kuncewiczowa, Teodor Parnicki, Stanisław Vincenz, jak również publicyści relacjonujący polski wysiłek zbrojny na Zachodzie tacy jak Arkady Fiedler (min.Dywizjon 303), Janusz Meissner oraz Ksawery Pruszyński. Na emigracji powstawały wtedy również przejmujące wspomnienia z ZSRR autorstwa Hermini Naglerowej i Beaty Obertyńskiej.

Polska literatura współczesna[edytuj]

Polska literatura współczesna – epoka literacka w historii literatury polskiej, która trwa do chwili obecnej.

Początkowy okres polskiej literatury współczesnej jest sporny. Zdaniem niektórych krytyków i historyków literatury (m.in. Piotra Kuncewicza) współczesność w polskiej literaturze należy liczyć od roku 1918, czyli od odzyskania przez Polskę niepodległości. Są też tacy, dla których literatura współczesna rozpoczyna się od roku 1939. Większość jednak pozycji i dzieł naukowych przyjmuje, że współczesną literaturę liczyć należy od 1945 roku.

Literatura współczesna nie jest i nie była jednolita, ale podobnie jak sytuacja polityczna Polski po II wojnie światowej, ulegała licznym metamorfozom i przemianom, często analogicznym do przemian politycznych jakie następowały w państwie polskim. Jedną z jej cech charakterystycznych, szczególnie w latach 1945–1989 był podział na literaturę krajową i emigracyjną. Wiązało się to z pozostaniem za granicą, albo z emigracją części twórców nie akceptujących reżimu panującego w Polsce w tym okresie.

Literatura polska w latach 1945–1950[edytuj | edytuj kod]

Literatura krajowa w tym okresie przeżywała początkowo żywiołowy rozwój. Powstało wtedy wiele wybitnych utworów głównie o tematyce okupacyjno-wojennej. Ówczesne władze wspierały bujny rozwój kultury, licząc na pozyskanie jej do celów propagandy. Wkrótce też podjęto działania mające na celu uzależnienie kultury od ideologii komunistycznej. W listopadzie 1947 prezydent Bolesław Bierut podczas III zjazdu Związku Zawodowego Literatów Polskich zapoczątkował rewolucję kulturalną. Uzyskał poparcie ze strony „aktywu” partyjnego istniejącego w związku, który zaatakował „niedostatki ideologiczne” literatury. Mimo sprzeciwu pisarzy katolickich (m.in. Stefan Kisielewski, Jerzy Zawieyski i inni) do władz ZZLP weszli komuniści. W następnym zjeździe (styczeń 1949) komuniści Stefan Żółkiewski i Włodzimierz Sokorski w referatach ogłosili, że „socrealizm” stanowić będzie jedyne kryterium oceny. Na czele Związku stanął komunista Leon Kruczkowski.

W poezji krajowej tego okresu wyróżniała się twórczość Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, autora Zaczarowanej dorożki oraz satyrycznych miniatur Teatrzyk Zielona Gęś, który jednak pod koniec tego okresu coraz częściej podejmował tematykę socrealistyczną. Innymi głośnymi twórcami byli Julian Tuwim oraz Adam Ważyk, tworzący literaturę zgodną z wymaganiami władzy. Swoje pióra na usługi propagandy oddali także Julian Przyboś, Stanisław Jerzy Lec, Arnold Słucki. W tym okresie tworzyli też Antoni Słonimski i Kazimiera Iłłakowiczówna (ta ostatnia coraz bardziej skazywana na milczenie za niechęć do socrealizmu). Najważniejszym debiutantem tego okresu w poezji był Tadeusz Różewicz.

W prozie krajowej także widoczne były coraz wyraźniejsze naciski władz. Najgłośniejszym utworem tego okresu był Popiół i diament Jerzego Andrzejewskiego, powieść, która wzbudziła kontrowersje zarówno u władz, jak i u opozycji antykomunistycznej. Powstało wtedy wiele utworów o tematyce okupacyjnej. Były to m.in. Medaliony Zofii Nałkowskiej oraz opowiadania Tadeusza Borowskiego – ten ostatni po sukcesie opowiadań oddał swoje pióro na usługi najbardziej agresywnej propagandy komunistycznej. Tematykę wojenną podejmowali też Seweryna Szmaglewska (Dymy nad Birkenau), Adolf Rudnicki, Jan Dobraczyński, Kornel Filipowicz, Jarosław Iwaszkiewicz i wielu innych. Rozwijała się też proza historyczna, odporna na socrealistyczne schematy (Antoni Gołubiew, Karol Bunsch,Władysław Jan Grabski).

W dziedzinie dramatu przodowali Leon Kruczkowski (m.in. Niemcy) oraz Jerzy Szaniawski (Dwa teatry). Krytykę krajową opanowali komuniści.

Na emigracji w tym okresie tworzyli poeci Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński, Józef Łobodowski, Jan Rostworowski i wielu innych. Prozę tworzyli m.in. Maria Kuncewiczowa, Sergiusz Piasecki, oraz Tadeusz Nowakowski. Na emigracji rozwijała się też twórczość dramatyczna (m.in. Jan Rostworowski), społeczno polityczna (Włodzimierz Bączkowski) oraz reportaż (Melchior Wańkowicz). Na emigracji wydano też cenne wspomnienia: Józefa Czapskiego (Na nieludzkiej ziemi), Beaty Obertyńskiej, Hanny Ordonówny.

Literatura polska w latach 1950–1956[edytuj | edytuj kod]

Państwo w tym okresie posiadało monopol wydawniczy i dążyło do podporządkowania sobie twórczości literackiej. Jego polityka szła dwoma torami. Z jednej publikowano w dużych nakładach klasykę (Mickiewicz, Sienkiewicz, Prus), z drugiej wycofywano z księgarń, bibliotek i czytelni takich autorów jak Maria Rodziewiczówna, Melchior Wańkowicz, Zofia Kossak-Szczucka i wielu innych. Masowo wydawano też literaturę radziecką (dzieła Lenina i Stalina). Oszołomieni zasięgiem totalitarnego oddziaływania partii, zafascynowani dynamizmem systemu, zastraszeni, albo też przekupywani przywilejami materialnymi, jakie przyznawano posłusznym, polscy twórcy coraz aktywniej włączali się w propagowanie nowych kanonów sztuki. U szczytu sławy znajdował się wtedy Władysław Broniewski autorSłowa o Stalinie oraz Konstanty Ildefons Gałczyński autor licznych socrealistycznych wierszy, sprawnie zresztą napisanych. W duchu socrealistycznym pisali czołowi polscy poeci: Julian Tuwim, Mieczysław Jastrun (wielbiący Bieruta), Adam Ważyk (wielbiący Stalina),Antoni Słonimski oraz wielu innych. W prozie dominowały powieści „produkcyjne” o schematycznej akcji i fabule, sławiące ustrój i piętnujące „wrogów ludu”. W tym duchu pisali Bohdan Czeszko (Pokolenie), Witold Zalewski (Traktory zdobędą wiosnę), Jerzy Putrament,Tadeusz Konwicki, Władysław Machejek, Wojciech Żukrowski. Nieco na wyższym poziomie stały utwory Juliana Stryjkowskiego i Igora Newerly’ego (Pamiątka z Celulozy). Wielu wybitnych pisarzy zaprzestało w tym okresie pracy twórczej (m.in. Kazimiera Iłłakowiczówna). Po śmierci Stalina w 1953 zaczęły pojawiać się pierwsze utwory zwiastujące koniec epoki socrealizmu (min. Poemat dla dorosłych Adama Ważyka).

Tymczasem na emigracji bujnie rozwijało się życie literackie, w którym ważną rolę odgrywało wydawnictwo paryskiego miesięcznika „Kultura”. Nowe tomiki wydali: Czesław Miłosz, Kazimierz Wierzyński, Józef Bujnowski, Stanisław Młodożeniec i inni. Mieszkający wArgentynie Witold Gombrowicz wydał kontrowersyjny Trans-Atlantyk – bolesną groteskę polskości, Melchior Wańkowicz wydał Ziele na kraterze, Józef Mackiewicz – Drogę donikąd, Zofia Kossak-Szczucka – Przymierze i Błogosławioną winę, Herminia Naglerowa –Sprawę Józefa Mosta o losach polskich zesłańców w ZSRR. Gustaw Herling-Grudziński wydał przejmujące wspomnienia z łagru pt. Inny świat, które były tłumaczone na wiele języków. Inny z kolei pisarz-więzień łagrów, Jerzy Jochimek, po nieudanej próbie wydania swoich powieściowych dzieł (Daleko, albo jeszcze dalej) o tej tematyce w kraju, nie znalazł akceptacji ani u Jerzego Giedroycia, ani w USA – czekał na oficjalną publikację swoich książek aż do 2006 roku. Czesław Miłosz wydał esej Zniewolony umysł, w którym rzucił nowe światło na psychologiczne korzenie komunizmu. Rozwijała się też krytyka literacka.

Literatura polska w latach 1956–1960[edytuj | edytuj kod]

Poznański Czerwiec ’56, który utorował drogę do władzy Władysławowi Gomułce, spowodował złagodzenie cenzury i przyniósł ożywienie w polskim życiu literackim. Gwałtownie wzrosła ilość przekładów literatury zachodniej. Szczególną popularność zdobyła wśród czytelników literatura amerykańska. Pojawiły się pierwsze wydania utworów polskich pisarzy emigracyjnych (m.in. Gombrowicza. W tym okresie powstały nowe pisma literackie np. „Współczesność” i „Dialog”. Ożywienie zapanowało w publicystyce kulturalnej i krytyce literackiej, na łamach już istniejącej pism, takich jak „Przegląd Kulturalny”, „Nowa Kultura” czy „Życie Literackie”. Do głosu doszło związane z Krakowską szkołą krytyki nowe pokolenie krytyków z Andrzejem Kijowskim na czele.

W dziedzinie poezji nastąpił powrót autorów skazywanych w latach stalinowskich na milczenie, takich jak Kazimiera Iłłakowiczówna. Własne oblicze odnajdowali poeci, którzy debiutowali w poprzednim okresie np.: Tadeusz Różewicz, Tadeusz Kubiak, Stanisław Grochowiak, Wisława Szymborska i inni. Najważniejszymi debiutantami przedstawionymi w „Prapremierze pięciu poetów” na łamach „Życia Literackiego” (nr 51 z grudnia 1955) obok Herberta byli: Miron Białoszewski, Bohdan Drozdowski, Stanisław Czycz, Jerzy Harasymowicz. Wśród tych poetów dominowała ostra refleksja nad cywilizacją i granicami człowieczeństwa w świecie współczesnym. Z poetów starszego pokolenia tworzyli nadal: Jarosław Iwaszkiewicz, Mieczysław Jastrun i Julian Przyboś. Wybitnym aforystą był Stanisław Jerzy Lec, autor Myśli nieuczesanych.

Wybitnymi prozaikami w tym okresie byli: Maria Dąbrowska, która po okresie milczenia wydała tom opowiadań Gwiazda zaranna, Jerzy Szaniawski, autor Profesora Tutki oraz wyzwoleni z socrealizmu i konformizmu Kazimierz Brandys, Roman Bratny (twórca popularnej powieści Kolumbowie. Rocznik 20), Tadeusz Hołuj, Julian Stryjkowski, Jerzy Andrzejewski (twórca m.in. paraboli stalinizmu – Ciemności kryją ziemię) oraz wielu innych. Warto wymienić też pisarzy określanych mianem katolickich, takich jak: Antoni Gołubiew (twórca epopei Bolesław Chrobry), Jerzy Zawieyski czy Jan Józef Szczepański. Znakomitym eseistą i popularyzatorem historii Polski był Paweł Jasienica. Rozgłos zdobył Leopold Tyrmand, autor bestsellera Zły. Mocną pozycję wśród czytelników osiągnęli Sławomir Mrożek – oryginalny humorysta oraz Stanisław Lem – twórca powieści fantastyczno-naukowych oraz esejów filozoficzno-futurologicznych (Dialogi, Dzienniki gwiazdowe, Eden). Wielki talent ujawnił Marek Hłasko, który po opublikowaniu paru opowiadań, wyjechał za granicę, gdzie pozostał, gdyż władze PRL uniemożliwiły mu powrót. Stał on się legendą pokolenia „pryszczatych”, brutalnie odsłaniającym realia ówczesnej Polski. Innymi przedstawicielami tego nurtu byli Marek Nowakowski i Ireneusz Iredyński.

W dziedzinie dramatu dominowały groteskowe alegorie i abstrakcyjny teatr poetycki. Do czołowych dramaturgów należeli Zbigniew Herbert, Tadeusz Różewicz, Stanisław Grochowiak, Sławomir Mrożek (m.in. Policjanci) oraz komunista Leon Kruczkowski.

Literatura polska w latach 1960–1970[edytuj | edytuj kod]

Nadzieje związane z Poznańskim Czerwcem zostały szybko rozwiane. Już pod koniec lat pięćdziesiątych cenzura zaczęła ponownie coraz głębiej ingerować w literaturę, a wielu pisarzy objęto zakazem druku. Polityka wydawnicza reżimu komunistycznego polegała na lansowaniu masowo wydawanej propagandowej literatury kombatancko-wojennej takich twórców jak Janusz Przymanowski czy Zbigniew Safjan, oraz mało pokupnych, na ogół przeciętnych debiutów kosztem nakładów najbardziej poczytnych autorów współczesnych i klasyki. Cenzura praktycznie zniszczyła literaturę zagłębiającą się w realia PRL. W 1964 r. czołowi intelektualiści polscy złożyli na ręce premiera Józefa Cyrankiewicza słynny List 34, w którym protestowali przeciwko polityce władz wobec kultury.

Literatura polska, mimo tych trudności rozwijała się jednak stosunkowo dobrze. W poezji na plan pierwszy wysunął się Zbigniew Herbert, autor Studium przedmiotu i Napisu, Tadeusz Różewicz, autor Twarzy, Stanisław Grochowiak, autor Nie było lata oraz Wisława Szymborska, która wydała Sól i Sto pociech. Warci wymienia są też poeci eksperymentujący formalnie tacy jak Miron Białoszewski, Tadeusz Kubiak, Urszula Kozioł, Jerzy Harasymowicz czy zmarła w 1967 roku w wieku 32 lat Halina Poświatowska. Z poetów starszychMieczysław Jastrun wydał Wolność wyboru. Nowe wiersze wydawali też Aleksander Rymkiewicz, ks. Jan Twardowski, Marek Skwarnicki i inni. Około roku 1968 do głosu dochodzi nowe pokolenie twórców zwani „Nową Falą” (m.in. Adam Zagajewski, Stanisław Barańczak,Ewa Lipska, Ryszard Krynicki).

W prozie, spośród pisarzy o ustalonej renomie popularnością cieszyła się Maria Dąbrowska, która wydała najpierw w odcinkach, a potem w wydaniu książkowym Przygody człowieka myślącego. Jerzy Andrzejewski wydał m.in. Bramy raju, rozgłos zapewniły mu perypetie z cenzurą przy okazji bezskutecznych prób wydania Miazgi oraz opublikowanie w Paryżu Apelacji. Nowe książki publikowali też: Tadeusz Breza (Spiżowa brama i Urząd), Jerzy Szaniawski, a także powracający z emigracji twórcy w rodzaju Marii Kuncewiczowej, Michała Choromańskiego oraz bardzo popularnego w kraju Melchiora Wańkowicza. W młodszym pokoleniu literatów rozgłos zdobył Tadeusz Konwicki (Sennik współczesny). Serię powieści o życiu w PRL zaczął wydawać w paryskiej Bibliotece „Kultury” Stefan Kisielewski pod pseudonimem „Tomasz Staliński”. Wysoką markę posiadały dzieła: Hanny Malewskiej, Antoniego Gołubiewa, Pawła Jasienicy. Osobną pozycję w literaturze zyskali też: Andrzej Braun, Kazimierz Brandys, Marian Brandys, Kornel Filipowicz, Andrzej Kijowski, Andrzej Kuśniewicz, Stanisław Lem (Solaris, Summa technologiae, Cyberiada, Głos Pana), Tadeusz Nowak, Marek Nowakowski, Julian Stryjkowski oraz niezwykle popularny twórca groteskowych opowiadań Sławomir Mrożek. Mistrzostwo w prozie osiągnął również Zbigniew Herbert swoim słynnym esejem Barbarzyńca w ogrodzie. Spośród pisarzy związanych z reżimem popularnością cieszyła się twórczość Wojciecha Żukrowskiego. Szeroko lansowani przez władzę byli także Władysław Machejek i Stanisław Ryszard Dobrowolski.

W dramacie przeważały utwory o silnym ładunku poetyckim i symbolicznym, odwołujące się do groteskowych parabol, dzięki czemu twórcy przenosili głębsze treści przez sita cenzury. Najważniejszymi dziełami były Kartoteka Różewicza oraz Tango Mrożka.

Na emigracji w tym okresie tworzyli poeci, z których na czoło wysuwali się Czesław Miłosz (zbiory Król Popiel, Miasto bez imienia) oraz Kazimierz Wierzyński (zbiory Kufer na plecach i Czarny polonez). Swoje tomy wydawali też: Aleksander Wat (tomik Ciemne świecidło),Wacław Iwaniuk (Ciemny czas), Czesław Bednarczyk, Jan Rostworowski (Dom złoty) i wielu innych. Prozę tworzyli: Witold Gombrowicz, autor Pornografii, Gustaw Herling-Grudziński, autor Dziennika pisanego nocą, jak również Józef Mackiewicz (Lewa wolna), Marek Hłasko, Leopold Tyrmand, Józef Wittlin i wielu innych.

В школе этого не расскажут:  Спряжение глагола s'atteler во французском языке.

Literatura polska w latach 1970–1980[edytuj | edytuj kod]

Literatura w Polsce przeżywała w latach siedemdziesiątych pewne załamanie wynikające z rosnącej cenzury i jałowości utworów wydawanych oficjalnie. Kryzys był jednak stopniowo przezwyciężany przez nieoficjalną działalność wydawniczą i młode pokolenie pisarzy. Jedną z cech charakterystycznych w literaturze lat siedemdziesiątych było wyodrębnienie się pewnych nurtów literackich. Były to: nurt wiejski (m.in. Konopielka Edwarda Redlińskiego, Tańczący jastrząb Juliana Kawalca, Pałac Wiesława Myśliwskiego), nurt kresowy (m.in. Dolina Issy Czesława Miłosza, Bohiń Tadeusza Konwickiego) oraz nurt żydowski (m.in. twórczość Juliana Stryjkowskiego).

W poezji tego okresu na czoło wysuwało się pokolenie Zbigniewa Herberta, autora filozoficznych wierszy o Panu Cogito. Z poetów tego pokolenia wyróżniali się również: Stanisław Grochowiak, Tadeusz Różewicz, Wisława Szymborska, Tadeusz Kubiak, Ernest Bryll,Urszula Kozioł i inni. Wysokim uznaniem cieszyła się też twórczość: Witolda Dąbrowskiego, Aleksandra Rymkiewicza, Marka Skwarnickiego, ks. Jana Twardowskiego, Tadeusza Kubiaka czy Jerzego Zagórskiego. W tym okresie pojawiła się równocześnie nowa generacja poetów z autorem pesymistycznych, nihilistycznych i półpornograficznych wierszy – z Rafałem Wojaczkiem. Do innych przedstawicieli nowego pokolenia poetów należeli m.in.: Stanisław Barańczak, Ryszard Krynicki, Leszek Szaruga i Jacek Bierezin. Ogromną popularnością wśród młodzieży cieszyła się twórczość Edwarda Stachury. Na emigracji królował niepodzielnie Czesław Miłosz, autor Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada. Nowe zbory publikowali także: Bogdan Czaykowski, Józef Łobodowski, Beata Obertyńska, Wacław Iwaniuk i inni.

W prozie polskiej Jerzy Andrzejewski zdołał opublikować Miazgę w „Zapisie” – piśmie literackim wydawanym w drugim obiegu. Marian Brandys opublikował kilka poczytnych prac historycznych. Nowe i godne uwagi książki wydawali też: Teodor Parnicki, Andrzej Kuśniewicz, Andrzej Szczypiorski, Janusz Głowacki, Marek Nowakowski, Edward Redliński, Roman Brandstaetter (Jezus z Nazarethu). Eseistykę filozoficzną i beletrystyczną zarazem uprawiał znany także jako Dedal felietonista, krytyk i prozaik Andrzej Kijowski(Listopadowy Wieczór, Dziecko przez ptaka przyniesione). Sensacją literacka stały się Rozmowy z katem Kazimierza Moczarskiego, które wkrótce po wydaniu zostało przeniesione na scenę. Pojawiło się też nowe pokolenie prozaików m.in.: Julian Kornhauser, Kazimierz Orłoś, Adam Zagajewski i Waldemar Łysiak. Wielu nie mogąc przebić się przez cenzurę, zaczęło wydawać swoje utwory w „Zapisie” i innych pismach poza zasięgiem cenzury. Swoje prace publikowali w nich: Jacek Bocheński, Kazimierz Brandys (powieśćNierzeczywistość), Tadeusz Konwicki (Kompleks polski, Mała Apokalipsa), Marek Nowakowski, Julian Stryjkowski i inni. Publicystykę społeczno-kulturalną na wysokim poziomie reprezentowali Ryszard Kapuściński, autor Cesarza oraz Tomasz Łubieński, autor Bić się czy nie bić. Pomostem między literaturą krajową a emigracyjną stał się Stefan Kisielewski, który jako Tomasz Staliński wydał w Paryżu Romans zimowy, Cienie w pieczarze, Śledztwo. Nowe książki na emigracji wydali też: Włodzimierz Odojewski (Zasypie wszystko zawieje), Andrzej Chciuk (Towarzysze z bezpieczeństwa), Stanisław Vincenz, Zofia Romanowicz, Aleksander Wat, Danuta Mostwin i inni. W eseistyce wybitne osiągnięcia mieli m.in.: Leopold Tyrmand, Adam Czerniawski, Gustaw Herling-Grudziński.

Józef Mackiewicz w tym czasie publikował teksty polityczne (wcześniej wydał na emigracji sześć powieści). W drobnej formie literackiej dominował – wznawiany mimo wszystko w kraju – Sławomir Mrożek.

Literatura polska w latach 1980–1990[edytuj | edytuj kod]

Literaturę lat 80. charakteryzowało zerwanie z kanonami „języka literackiego” i kształtowanie się pod dużą presją bieżących wydarzeń politycznych. Część autorów podejmowała tę tematykę wprost, przez co musieli publikować swoją twórczość w wydawnictwach podziemnych lub za granicą. Inni szukali ratunku przed nihilizmem w refleksji ogólniejszej lub przeszłości, co pozwalało im publikować utwory oficjalnie. Koniec dziesięciolecia zamknął w polskiej literaturze epokę naznaczoną zmaganiami z ustrojem politycznym. Wraz z upadkiem w Polsce komunizmu doszło do połączenia się krajowych i emigracyjnych nurtów literackich.

W poezji dominowali twórcy starszego pokolenia. Postacią niezwykle popularną, symbolizującą jedność kultury krajowej i emigracyjnej stał się Czesław Miłosz, którego pozycję w polskiej kulturze wzmocniła przyznana w 1980 literacka Nagroda Nobla. Jego wiersz Który skrzywdziłeś odczytano jako aluzję do władz komunistycznych i przejaw poparcia dla „Solidarności”. Gdy w czerwcu 1981 roku odwiedził Polskę, był entuzjastycznie witany w Warszawie, Gdańsku, Krakowie oraz w Lublinie, gdzie otrzymał doktorat honoris causa na KUL. Oprócz twórczości Miłosza uznaniem cieszyły się też wiersze: Zbigniewa Herberta, ks. Jana Twardowskiego, Wisławy Szymborskiej oraz młodszego pokolenia takich poetów jak: Stanisław Barańczak, Leszek Szaruga, Ryszard Krynicki.

W prozie znaczącymi osiągnięciami były coraz częściej wydawane też w tzw. drugim obiegu książki Andrzeja Kijowskiego (Niedrukowane)-(wydawnictwo NOW-a), Andrzeja Kuśniewicza, Igora Newerly’ego (Zostało z uczty bogów), Marka Nowakowskiego, Kazimierza Orłosia, Jarosława Marka Rymkiewicza (Rozmowy polskie latem roku 1983), Juliana Stryjkowskiego, Jana Józefa Szczepańskiego, Andrzeja Szczypiorskiego, Józefa Mackiewicza, Władysława Terleckiego czy Piotra Wojciechowskiego.

Jeszcze młodszą generację poetów stanowiło tak zwane „pokolenie brulionu”, skupione wokół czasopisma „brulion”, krytykującego herbertowski model „liryki czynu”, idącego z duchem zachodniego postmodernizmu i literatury reprezentowanej przez „szkołę nowojorską”. Z tych kręgów wywodzą się: Marcin Świetlicki, Robert Tekieli, Jacek Podsiadło, Manuela Gretkowska czy Jerzy Pilch. Do najlepszych debiutów należały książki Pawła Huelle.

Na emigracji wysoka rangę miała twórczość takich autorów jak Janusz Głowacki, Włodzimierz Odojewski, Gustaw Herling-Grudziński (Dziennik pisany nocą), Adam Zagajewski. W 1987 w podziemnym wydawnictwie Przedświt po raz pierwszy ukazały się w niewielkim nakładzie powieści Jerzego Jochimka w tomie zatytułowanym Za Kręgiem. W historii literatury wysoką pozycję posiadał Czesław Zgorzelski.

ДОМБРОВСКАЯ МАРИЯ

Домбровская (Dąbrowska) Мария (6.10.1889, Руссово Калишского уезда, ‒ 19.5.1965, Варшава), польская писательница. Родилась в семье обедневшего шляхтича. Училась в Лозаннском, Брюссельском университетах. Литературную деятельность начала в 1910-е гг. Первым сборникам рассказов, адресованным детям, свойственны воспитательно-патриотическая направленность, публицистичность. Поэтичны новеллы (сборник «Улыбка детства», 1923), посвящённые весне в природе и в жизни человека. Лучшие рассказы Д. (сборник «Люди оттуда», 1925; «Признаки жизни», 1938) отмечены поисками духовных сил, дающих радость даже в условиях нищеты и невежества, проникнуты протестом против уродующих жизнь католических догм.Крупнейшее произведение Д. ‒ тетралогия «Ночи и дни» (1932‒34) ‒ выдающееся достижение польского критического реализма 20 в. Тетралогия проникнута идеями гуманизма, демократии, любви к родине и национального равенства; её отличают тонкость психологического анализа, богатство языка. Д. ‒ автор исторических драм: «Гений-сирота» (1939, опубл. 1957), «Станислав и Богумил» (1945, опубл. 1947). Сборник «Утренняя звезда» (1955) включает рассказы о борьбе против гитлеровских оккупантов и становлении новой жизни в Народной Польше. Д. известна как публицист, автор работ о кооперативном движении, переводчик, литературный критик (статьи о Б. Прусе, Л. Н. Толстом, Н. В. Гоголе, Дж. Конраде). Лауреат Государственной премии ПНР (1955).

Соч.: Pisma wybrane, t. 1‒3, Warsz., 1956; Pisma rozproszone, t. 1‒2, Kraków, 1964; Przygody człowieka myślącego, Warsz., 1970; в рус. пер. ‒ Рассказы, М., 1957; Ночи и дни, т. 1‒2, М., 1964.

Лит.: Станюкович Я., Мария Домбровская, в кн.: История польской литературы, т. 2, М., 1969; Pięcdziesiąt lat twórczości М. Dąbrowskiej (Referaty i materiały sesji naukowey), Warsz., 1963; Kijowski A., Maria Dąbrowska, Warsz., 1964; Drewnowski Т., «Noce i dnie» Marii Dąbrowskiej, 2 wyd., Warsz., 1966.

eduteka.pl

Zaloguj się lub zarejestruj,
by w pełni korzystać ze strony

DĄBROWSKA MARIA

ur. 6 X 1889 w Russowie (k. Kalisza), zm. 19 V 1965 w Warszawie, Pisarka.

W 1901-04 uczyła się w Kaliszu na pensji H. Semadeniowej, a nast. w ros. gimnazjum, skąd wydalono ją za udział w strajku szkolnym; ukończywszy 1907 pensję P. Hewelke w Warszawie (gdzie wykładał m.in. I. Chrzanowski i L. Krzywicki), rozpoczęła studia przyr. w Lozannie, a 1908 kontynuowała je w Brukseli, słuchając jednocześnie wykładów z filozofii społ. w Université Nouvelle, kierowanym przez belg. socjalistów; związała się tu z pol. studencką działalnością niepodległościową (Fi-larecja).

W Belgii poznała również E. Abramowskiego, którego poglądy filoz. i społ. wywarły duży wpływ na jej postawę i zainteresowanie problematyką ruchu spółdzielczego. W 1912-16, przebywając na przemian w kraju i za granicą (Anglia, Francja), prowadziła ożywioną działalność publicystyczną w zakresie spółdzielczości (m.in. w czasopiśmie „Społem»); związana była także z ruchem niepodległościowym.

W Polsce niepodległej i po II wojnie świat, prowadziła działalność oświatową i społ. ; otrzymała wiele odznaczeń państw., a 1957 doktorat h.c. UW. W testamencie wyraziła życzenie, aby pochowano ją wg liturgii kat., co miało być wyrazem czci „dla piękności obrzędów kat. [. ], dla tysiącletniej chrzęść, tradycji [. ] narodu, [. ] dla pamięci Jana XXIII, największego człowieka naszych czasów».

Swą postawą twórczą D. reprezentowała XIX-wieczny wzorzec pisarza moralisty, świadomie traktującego profesję lit. w kategoriach posłannictwa. Do ważniejszych działów jej dorobku należą powieści — Noce i dnie (I-IV, Wwa 1932-34,197218) i Przygody człowieka myślącego (Wwa 1970,1975a), zbiory krótkich form narracyjnych — Gałąź czereśni i Inne nowele (Wwa 1922), Ludzie stamtąd (Wwa 1926,197110), Marcin Kozera (Wwa 1927.19462), Najdalsza droga (Wwa 1936.19562), Czyste serca. Opowiadania dla młodzieży (Wwa 1938.19562), Znaki życia (Wwa 1938.19622), dramaty — Geniusz sierocy. Dramat wysnuty z dziejów XVII w. (Wwa 1939) oraz Stanislaw i Bogumił. Dramat wysnuty z dziejów XI w. (Wwa 1948), eseje — Myśli o sprawach i ludziach (Wwa 1956), Szkice o Conradzie (Wwa 1959.19742); opublikowała również wiele artykułów i recenzji w czasopismach i tłumaczyła na język pol. A.P. Czechowa, M. Gorkiego i J.P. Jacobsena, a także S. Pepysa Dziennik (I-II, Wwa 1952,1954).

Postawa światopoglądowa, poglądy etyczne i estetyczne D. są dziedzictwem myśli pozytywistycznej i modernistycznej; pozostając pod auspicjami intelektualnymi Abramowskiego (Życie i dzieło Edwarda Abramowskiego, Wwa 1925), pisarka szczególnie preferowała przekonanie o znaczeniu intuicji i kontemplacji w poznaniu rzeczywistości, zakładając, że może to prowadzić do odkrycia najgłębszych pokładów świadomości oraz wspólnej wszystkim ludziom natury pierwotnej, dzięki czemu powstaje możliwość duchowego zbliżenia się społeczności (zgodnie z formułą Abramowskiego „prawdziwy indywidualizm jest zaprzeczeniem indywidualizmu»).

W jej poglądach proces taki warunkuje również istnienie i społ. funkcjonowanie dzieła sztuki ; jego właściwości estetyczne powstają w wyniku indywidualnego zgłębienia tajemnicy bytu, co prowadzi do połączenia się człowieka ze wszechświatem oraz wzajemnej koegzystencji duchowej ludzi (przeprowadzała analogię między sztuką a bohaterstwem, które będąc najwyższym przejawem indywidualizmu, jest jednocześnie jego zaprzeczeniem, dzięki poświęceniu się dla innych); system poglądów estetycznych D. zbliża ją db głęboko human, wzorca postawy artysty-romantyka.

Elementy tej myśli filoz. determinują ogólny obraz świata przedstawionego i zasadniczą koncepcję duchową bohaterów (zwł. w opowiadaniach z tomów Ludzie stamtąd, Znaki życia oraz powieści Noce i dnie), postawionych w trudnej sytuacji, często osamotnionych, którzy dzięki głęboko introspektywnej refleksji nad własnym losem doznają w pełni autoświadomej afirmacji świata i drugiego człowieka; proces ten dokonuje się też w czasie codziennych obowiązków, często poprzez kontakt z niewiele znaczącymi przejawami bytu, kontemplację przyrody i niemal sakralizację wszystkich zwykłych czynności; człowiek wchodząc w tego rodzaju relacje i związki, niejako dostępuje iluminacji.

Cykl powieściowy Noce i dnie (Państw. Nagroda Literacka 1933, adaptacja filmowa 1975 w reżyserii J. Antczaka), którego osnowę stanowią dzieje zubożałej ziemiańskiej rodziny Niechci-ców na tle wydarzeń 1864-1914, jest najwartościowszym osiągnięciem D.;

powieść utrzymana w konwencji epickiej, określanej mianem sagi rodzinnej oraz „powieści-rzeki» (roman-fleuve), wywodzi się z tradycji wielkiej powieści realistycznej XIX w., ze wszystkimi jej założeniami i konsekwencjami — szeroką panoramą losu określonej grupy społ., bogactwem wątków i epizodów, różnorodnością typów i charakterów ludzkich, postawą narratora, drobiazgowo prezentującego wielostronny obraz stosunków społ. i obyczajowych rzeczywistości przedstawianej, szczególnym uwrażliwieniem na uniwersalną problematykę mor. i egzystencjalną człowieka; jest też wybitnym osiągnięciem w nurcie ówczesnej powieści psychologicznej.

Specyfika epickości w Nocach i dniach zasadza się na przekonaniu o nieuchronności przemian społ.- i duchowych ludzkości, na filozofii artyst., zafascynowanej cyklicznością narodzin i śmierci rozmaitych form bytu, przy jednocześnie głęboko human., niemal heroicznej, akceptacji takiego porządku; towarzyszy temu wiara w przetrwanie najbardziej dodatnich wartości społ. i indywidualnych, pomimo zmienności dziejów.

Myśl taka jest też przewodnią ideą historycznych dramatów D. Powieść Przygody człowieka myślącego, w głównej mierze dotycząca doświadczeń życiowych i przeżyć intelektualnych pol. inteligencji okresu wojen i lat międzywojennych, jest przykładem kryzysu modelu powieści realistycznej XIX w., co ujawniło się w pewnego rodzaju dezintegracji i dysharmoniczności tradycyjnej formy powieściowej;

nastąpiła tu rezygnacja z mocno skoncentrowanej całości fabularnej na rzecz luźno związanych z sobą całostek narracyjnych, które mogą uchodzić za samodzielne kompozycyjnie opowiadania (np. Todro Hefajstos lub Skórka od słoniny); przyczyny tego zjawiska (charakterystycznego dla powojennej powieści eur.) upatruje się w braku adekwatności modelu powieści realistycznej wobec nowej sytuacji mor. i egzystencjalnej współcz. człowieka.

Poglądy rel. nie funkcjonują w twórczości D. jako sformułowane przekonania; istnieją natomiast przykłady dialogowego ujęcia ponadwyznaniowej potrzeby kontaktu z Absolutem (najbardziej znamiennym przykładem może być rozmowa Agnieszki z ks. Komodzińskim w Nocach i dniach) lub szczególnego aktywizowania (tak w kategoriach artyst. jak i w ujęciu eseistycznym) postawy charakteryzującej się poszukiwaniem, nie zawsze dającej się bliżej nazwać, płaszczyzny odniesienia, warunkującej egzystencję bytu ludzkiego, zakładającej konieczność istnienia porządku wszechświata, bardziej uniwersalnego niż ziemski.

Bohater lit. w utworach D. dochodzi do pewnych konkluzji rei. zawsze poprzez zbratanie się z drugim człowiekiem; realizuje on wówczas niejako podświadomie zasady etycznego kodeksu chrzęść, (np. główny bohater Triumfu Dionizego w Ludziach stamtąd).

Interesujące są postacie księży, ich silna więź emocjonalna i kulturowa z ludem (np. w Nocach i dniach i opowiadaniu Zegar z kukułką) lub uwikłanie w „ziemskie», ludzkie sprawy, często pozostające w konflikcie z dogmatami wiary.

W dążeniu do ustalenia zasadniczych atrybutów człowieczeństwa D. zawsze ujawnia ich metafiz. charakter; dowodzi tego tak charakterystyczny w jej utworach kult pracy (wyeksponowany zwł. w Nocach i dniach), a także swoista, po trosze apolo-gijna interpretacja podstawowych imponderabiliów (takich jak wierność, honor, lojalność, godność) Conradowskiej „antropologii», odczytanie ich niemal w sakr. wymiarze („I Conradowi również nieobce jest to poczucie, że istota honoru da się wytłumaczyć jedynie w sposób metafiz.» — Szkice o Conradzie, 127).

K.W. Zawodziński, Maria D. Historycznoliterackie znaczenie jej twórczości, PrzWs 43 (1933) 44-60; T. Landy, Rzeczywistość ludzka i pozaludzka w „Nocach i dniach». Verbum 1 (1934) 540-582; K. Wyka, Ludzie stad, w: Pogranicze powieści, Kr 1948, Wwa 19742, 259-271; H. Maciąg, Sztuka pisarska Marii D., Kr 1955; Z. Starowieyska-Morstinowa, Poprzez nasze dnie i noce, w: Kalejdoskop literacki, Wwa 1955, 12-57; E. Korzeniewska, Cztery szkice o „Nocach i dniach», w: O Marii D. i inne szkice, Wr 1956, 5-87; Z. Libera, Maria D., Wwa 1963, 19753; Pięćdziesiąt tat twórczości Marii D. Referaty i materiały sesji naukowej, Wwa 1963; A. Kijowski, Maria D., Wwa 1964; T. Drewnowski, „Noce i dnie» Marii D., Wwa 1965; E. Korzeniewska, Afaria D. Kronika życia, Wwa 1971; M. Jasińska-Wojtkowska. Laicka czy religijna koncepcja rzeczywistości? Z problematyki interpretacji dzieła literackiego, ZKCh 543-549; H. Zaworska, „Miłość życia przecierpianego», w: Spotkania. Szkice literackie, Wwa 1973,26-42; T. Drewnowski, Wokół Copla, Twórczość 34(1978) z. 6, 48-74, z. 7, 64-86; E. Iwanicka, „Noce i dnie». Postawy spo-feczno-etyczne inteligencji polskiej, Novum 19 (1978) z. 8-9, 164-174.

Podobne prace

DĄBROWSKA MARIA, z SZUMSKICH

Ocena / Autor /Agasi
Dodano /16.02.2020 praca w formacie txt

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Изучение языков в домашних условиях